Pneumokoki w Polsce: nosicielstwo i inwazyjne zachorowania u dzieci w liczbach

Podstawy – pneumokoki jako część naturalnej flory bakteryjnej

.„Błony śluzowe nosogardła u dzieci są kolonizowane przez wiele gatunków drobnoustrojów, w tym patogennych, takich jak Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis. W większości przypadków kolonizujące nosogardło bakterie nie wywołują żadnych objawów klinicznych, jednak w sprzyjających warunkach mogą uszkadzać sąsiadujące tkanki oraz penetrować do układu krwionośnego i centralnego układu nerwowego.”

Źródło: Nosicielstwo nosogardłowe wybranych patogenów bakteryjnych: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis

Pamiętajmy, że pneumokoki wywołują w sprzyjających warunkach zachorowania nieinwazyjne (np. zapalenia ucha środkowego, zapalenia płuc) jak i inwazyjne z penetracją do układu krwionośnego i centralnego (np. zapalenia opon mózgowych, inwazyjne zapalenia płuc). Poniżej przedstawiono literaturę medyczną o częstości bezobjawowego nosicielstwa pneumokoków, przykłady „sprzyjających warunków” jak i epidemiologię dot. zapadalności na inwazyjne choroby pneumokokowe w Polsce (bez chorób nieinwazyjnych).

Częstość występowania bezobjawowego nosicielstwa pneumokoków u dzieci

Bardzo prawdopodobne, że mimo prowadzenia od kilku lat refundowanych szczepień w grupach ryzyka i ogromnej promocji szczepień dla wszystkich dzieci, częstość nosicielstwa pneumokoków w Polsce nie uległa zmniejszeniu. Wskazują na to doświadczenia innych krajów (więcej Dr Kuchar i pneumokoki cz. I (nosicielstwo)) jak i procesy genetycznych zmian bakterii pod wpływem szczepień (więcej Genetyczna ewolucja pneumokoków wywołana szczepieniami).

Czynniki zwiększające ryzyko inwazyjnych chorób pneumokokowych

  • Antybiotykoterapia (często nieuzasadniona)

Albrecht_antybiotykiJednym z najbardziej znanych przypadków choroby inwazyjnej po całej serii nieskutecznych (może też niepotrzebnych) antybiotyków jest historia dziecka Pani Sabiny Szafraniec założycielki stowarzyszenia „Parasol dla Życia”:

Wywiad S_Szafraniec Medycyna Praktyczna

  • Czynnik zmniejszający ryzyko inwazyjnych chorób pneumokokowych to karmienie piersią i brak wypisanych powyżej czynników zwiększających ryzyko

Czynniki ryzyka pneumokokiŹródło: Strona internetowa Polskiego Towarzystwa Wakcynologii

Częstość występowania inwazyjnych chorób pneumokokowych w Polsce

W latach 2003 – 2004 przeprowadzono prospektywne badanie wśród dzieci w wieku 0 – 5 lat z 5 województw w Polsce w celu oszacowania częstości pneumokokowych chorób inwazyjnych (zapalenie opon mózgowych, inwazyjne zapalenia płuc, sepsa) – „Invasive pneumococcal disease in children up to 5 years of age in Poland„. W tym okresie szczepienia przeciwko pneumokokom nie były stosowane w Polsce. Badanie objęło obszar zamieszkany przez 1,25 miliona dzieci w wieku do 6 lat i polegało na laboratoryjnej weryfikacji przyczyn zdiagnozowanych infekcji.  Wśród 88 487 hospitalizacji zidentyfikowano 134 przypadki inwazyjnej choroby wywołanej przez pneumokoki, w tym:

  • 29 przypadków zapaleń opon mózgowych,
  • 80 inwazyjnych zapaleń płuc,
  • 25 sepsy.

Autorzy donoszą, że w ok. 30 procent przypadków nie udało się pobrać materiału do analiz laboratoryjnych przed podaniem pierwszego antybiotyku. Przedstawione poniżej wyniki z publikacji „Invasive pneumococcal disease in children up to 5 years of age in Poland” uzupełniono o możliwe niedoszacowanie (wartości maksymalne) i inne wyliczenia (kursywa):

Roczna czestosc IChP w Polsce

Interpretacja

Podane powyżej wartości częstości występowania inwazyjnych chorób (np. 1 na 5 tys. dzieci dla wszystkich pneumokokowych chorób inwazyjnych) to wartości odnoszące się do uśrednionej populacji dzieci w Polsce. W liczbach całkowitych można to też wyrazić w następujący sposób:

  • W 2003 roku populacja dzieci 0 – 5 lat wynosiła około 1,9 milionów. W tym roku szacunkowo od 330 – 460 przypadków pneumokokowych chorób inwazyjnych miało miejsce, co oznacza wystąpienie choroby inwazyjnej u 0,018-0,025% populacji dzieci. Reszta, czyli 99,997 % populacji dzieci, w okresie przed szczepieniami przeciwpneumokokowymi nie zapadła na żadną z inwazyjnych chorób pneumokokowych mimo wysokiej częstości bezobjawowych zakażeń.

Znane i przedstawione powyżej czynniki zwiększające ryzyko inwazji pneumokoków znacząco wpływają na statystyczne ryzyko dla danego dziecka „obarczonego”  jednym albo wieloma czynnikami ryzyka lub żadnym z nich.

  • Statystyczne ryzyko inwazjyjnej choroby pneumokokowej jest ok. 4 razy wyższe dla dzieci urodzonych przed terminem lub z niską wagą, dlatego też Ministerstwo Zdrowia od 2009 roku refunduje szczepienia przeciwko pneumokokom dzieciom z tej grupy ryzyka. Z tą grupą ryzyka związane są też nie rzadko czynniki ryzyka takie jak ekspozycja dziecka na palenie czy brak karmienia piersią.
  • Ogromnym czynnikiem ryzyka są wrodzone lub nabyte niedobory odporności.
  • Ryzyko statystyczne – 1 przypadek inwazyjnej choroby na 5 tys. dzieci – jest znacznie wyższe np. dla wcześniaków i dzieci z niską wagą urodzieniową, ale znacznie niższe dla dzieci urodzonych w terminie i z prawidłową wagą urodzeniową.
  • Indywidualne ryzyko statystyczne zależy także od ryzyka samej kolonizacji pneumokokami, a ta jest wielokrotnie niższa dla dzieci będących pod opieką domową (np. w pierwszych 24 miesiącach życia).

Aktualizacja na podstawie Raportu KOROUN 2013

Przedstawione w raporcie dane – KOROUN 2013 wskazują, mimo możliwego niedoszacowania, na znaczny spadek częstości zachorowań w porównaniu do lat 2003 – 2004 i pierwszych wyników częstości występowania IchP w populacji polskich dzieci. Wyniki te stoją w sprzeczności z powtarzanym notoroycznie w mediach stwierdzeniu, że „Zgodnie z wynikami badań z 2010 r. zachorowalność na inwazyjną chorobę pneumokokową w Polsce wzrosła o 25 razy (w porównaniu do lat 2003-2004)„.

KOROUN2013

 

%d blogerów lubi to: